Giua doi thuong

Giua doi thuong

1 Pages 1-10

▲back to top

1.1 Page 1

▲back to top
895.922 803
ĐC GI 551 Đ GUYỄN MỘT
☃᛭㸪㸪㸪
[ijj NHÀ XUẤT BẢN TỔNG HỢPĐỒNG NAI

1.2 Page 2

▲back to top
GIỮA ĐỜI THƯỜNG
Tác giả chăn thành cảm ơn Hội
Doanh nghiệp Trẻ tình ĐồHg Nai và
Trường Đại học Dãn lập Lạc Hồng
đã giúp đỡ, hỗ trợ tác giả đểcuốn
sách được ra mắt bạn đọc.

1.3 Page 3

▲back to top

1.4 Page 4

▲back to top
NGUYỄN MỘT
GIỮA ĐỜI THƯỜNG
CHẦN DUNG CÁC DOANH NHẪN
TẬP MỘT
(Bút ký)
THƯVỈỆN
.nNKodfiGjyM
LS^.
஧3
^ccC^pQ/yv 000787
NHÀ XUẤT BẢN TỔNG HỢP ĐồNG n a i

1.5 Page 5

▲back to top

1.6 Page 6

▲back to top
LỜI GIỚI THIỆU
Việt Nam đang trên đường hội nhập với
quốc tế. Kinh tế là một lĩnh vực có tầm quan
trọng và góp phần khá quyết định trong tiến
trình hội nhập này. Cả nước tiến hành công
nghiệp hóa - hiện đại hóa bao năm nay cũng là
một nỗ lực thực tế để nâng tầm cho nền kinh tế
nước nhà. Đồng Nai có vị trí không nhỏ trong
nỗ lực đó. Các khu công nghiệp mọc lên. Doanh
nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tưnhân cùng
tiến. Những con người Đồng Nai trên mặt trận
kinh tế ở nhiều địa phương khác nhau trong tỉnh,
thuộc nhiều thành phần, lứa tuổi khác nhau,
làm nhiều ngành nghề khác nhau... cùng nhìn
về một hướng, cùng tiến về một hướng: đem
lại sự sung túc cho xã hội và cho cả chính mình,
gia đình mình.
Trên các phương tiện thông tin đại chúng:

1.7 Page 7

▲back to top
báo chí, truyền hình, internet... đã có rất nhiều
bài viết về những doanh nhân, chủ yếu là về
sự nỗ lực vượt qua các thử thách để tiến lới
thành đạt của họ. Cũng có một số bài đề cập
đến những vấp váp trong qua lùnh lànl kinh tế
của họ. Và một số trường hợp vi phạm phấp
luật kinh tế, phải trả giá, có khi là cả mạng
sống và danh dự của mình.
Trên lãnh vực văn học, viết ký về các
doanh nhân càng khó hơn. Khi Nguyễn Một -
lár giả quyển sú ch này - trao đổi với tôi về
việc,viết ký, tôi nói với anh* Đừng chạy theo
các số liệu mà cứ viết về số phận COĨÍ người
của họ. Nói với anh như thế chứ thật ra, tôi vốn
là một ngưỡi không có bề dày kinh nghiệm về
thv loại nùy, chỉ bằng linh cảm của người cầm
bút nhiều năm mà nói thế.
Thật không ngờ Nguyễn Một lại viết như
thế: đi tìm số phận của các doanh nhân, đi tìm
những suy nghĩ, trăn trở của họ trứức công việc
khi thì đầy rẫy khó khăn, lúc phải tính cả đến
chuyện đối phó. Anh lục tìm cả thời quá khứ
đã trôi qua khá˗ lâu của họ, mà có thể nếu không
có anh, họ chẳng có dịp nào thố lộ với mọi
người. Điều tôi bất ngờ hơn là không chỉ viết

1.8 Page 8

▲back to top
về một vài, mà Nguyễn Một đã viết - theo cách
cần mẫn của một con ong - hàng vài mươi số
phận doanh nhân trong tỉnh Đồng Nai (Đó là
chưa kể một số doanh nhân ở các địa phương
khác). Khi anh tập hợp tất cả các bài ký đã viết
đưa cho tôi đọc, thì tôi thật sự giật mình.
Thoạt tiên tôi nghĩ: Nguyễn Một
quá! Anh đã gán uy tín ngòi bút của mình với
số phận của những doanh nhân mình viết và
đưa lên trang sách. Thời buổi này, đã không
thiếu gì trường hợp sự thành đạt chỉ nhất thời
và thậm chí tiếp theo đó là một sự thất bại ê
chề!
Nhưng sau này thì tôi lại tìm ra điều lý
giải theo hướng suy nghĩkhác. Lẽ nào tôi không
có được niềm tin ở sự vững vàng của những
người làm kinh tế thành đạt từng có một quá
trình không ngừng học hỏi, biết suy nghĩ tìm
cách vượt qua những khó khăn, thử thách...; và
nhất là, cuộc đời từng trải qua của họ đã như
một cái nền không phải ai cũng có, lại luôn là
hành trang quý với từng người trong cả những
ngày hiện tại. Với người bạn viết thì tôi nghĩ,
lẽ nào anh không phải là người đủ bản lĩnh để
nhận xét đúng về số phận những doanh nhân

1.9 Page 9

▲back to top
khi anh chỉ đến với họ từ mối quan hệ người -
người.
Tôi hy vọng những trang viết về doanh
nhân của Nguyễn Một, dẫu không thể tránh
khỏi đưa ra những sự việc hay con số..., thì CÔI
lõi vẫn là những trang viết về cuộc đời của
những con người Đồng Nai vượt khó.
Nhà văn KHÔI vũ

1.10 Page 10

▲back to top
MỘT NGÔI SAO NHẻ)
GIỮA BẦU TRỜI SAO
Ngày đến lập nghiệp vùng đất này còn
hoang vu lắm, vốn liếng hai vợ chồng chí có
mội con heo nái. Chiến tranh liên miên và ngày
càng ác liệt. Như mọi người dân thời bấy giờ,
chúng tôi có mong ước duy nhất là đất nước
chóng hoà bĩnh để không còn thấy cảnh bom rơi
đạn nổ. Vĩ vậy khi đứa con trai ra đời vào ngày
28.10 năm Bính Ngọ (1966), trong hoàn cảnh
cơ khổ trăm bề, chúng tôi đặt cho nó tên là Bĩnh,
lại muốn con lớn lên phải có đức nên cho thêm
chữ Đức đằng trước, cái tên Đức Bình của nó
có ý nghĩa như thế.
Ông Phạm Văn Khoát, thân phụ của nhà
doanh nghiệp trẻ Phạm Đức Bình đã tâm sự với

2 Pages 11-20

▲back to top

2.1 Page 11

▲back to top
tôi, trong đêm thơ người cao tuổi do cụ chủ trì.
Đúng như ước nguyện của ông, cậu con trai đã
làm rạng danh gia đình bằng chính cái nghề "cha
truyền con nối
Tinh thần lao động miệt nìài của cha là
tấm gương cho Bình học tập. Nhưng người mẹ
là người dạy dỗ chi li cho anh cách uđối nhân
xử thế,\\ tình yêu lao động và đặc biệt người đã
hướng dẫn cho anh tinh thần tự lập ngay từ thuở
âu thơ.
Từ nhỏ ông bà Khoát đã tập cho các con
những đức tính cần có của một con người trõng
mọi thời đại. Những đức tính mà sau này trên
thương trường, Bình mới nhận thức rõ đó là thứ
tài sản quý giá nhất mà cha mẹ đã để ỉại cho
anh.
Cậu bé Bình, sau giờ học lao ngay vào
chuồng heo để dọn rửa chăm sóc bầy heo. Năm
lên mười được cha cho đi cấp (Vũng Tàu) nghỉ
mát, sau khi vùng vẫy thoả thích trên biển, Bình
rón rén đứng xem cha đánh cờ. Mới biết chơi
cờ nhưng Bình đã có những nước đi thật thông
minh. Tuy được cha dạy dỗ bài đầu tiên trong
nghệ thuật đánh cờ là "Khách quan không chỉ

2.2 Page 12

▲back to top
agười quân tử. Lỡ nước không hoàn đấng trượng
phu'\\ nhưng cái tuổi còn măng sữa, Bình đâu
kềm chế được; thấy cha lâm vào thế bí, Bình
bất ngờ chỉ cho cha nước gỡ tuyệt vời. Nước cờ
bất ngờ của cậu bé lên mười khiến cho người
bạn cờ của cha cũng gật đầu thán phục. Tỏ vẻ
không vui nhưng trong lòng ông Khoát cũng
ngợi khen con trai, về nhà ông kể chuyện này
cho vợ nghe và đêm ấy hai vợ chồng ông quyết
định: cho Bình sở hữu một chú heo con. Bỡh
nãm sau, từ chú heo còi, Phạm Đức Bình có
trong tay bốn lượng vàng. Năm ấy, Bình mới
mười lăm tuổi. Năm 1980, bên cạnh trang trại
của gia đình, Phạm Đức Bình đã có trang trại
gần một trăm con heo, con số ấy đã gây kinh
ngạc cho thầy cô và bạn bè cùng tuổi, họ còn
ngạc nhiên hơn khi biết chỉ một mình Bình chăm
sóc cả bầy heo bằng phương pháp cho ăn cám
sống. Học xong cấp III, Bình lao ngay vào công
việc kinh doanh.
Cách đây hơn mười năm, tôi gặp Bình
trong đợt Liên hoan Thanh niên tiên tiến miền
Đông Nam Bộ lần thứII, anh được chị Bùi Ngọc
Thanh (bấy giờ chị Thanh là Bí thư Tỉnh đoàn
Đồng Nai) giới thiệu là nhà doanh nghiệp trẻ

2.3 Page 13

▲back to top
thành đạt. Lúc ấy anh chẳng để lại cho tôi ấn
tượng gì, vì trông anh như cán bộ đoàn, chẳng
áo trong, áo ngoài, chẳng cặp son-sô-nai như
tôi vẫn nghĩ. Anh ăn mặc bình dân và luôn nở
nụ cười trên môi và bây giờ khi nghe tin anh
được nhạn giải thưởng Sao Đỏ, tôi trở lại thăm
anh trong căn nhà khá lớn ở ngã ba Tam Hiệp
với vườn rộng, cây kiểng, hồ bơi, anh vẫn như
xưa. Đặc biệt anh vẫn cười tươi giữa lúc cơn đại
dịch cúm gà hoành hoành cả nước, làm sụp tiệm
không biết bao nhiêu nhà doanh nghiệp chăn
nuôi.
Với những thành công ban đầu, sau khi
học xong cíp III, Bình lao ngay vào công việc
chăn nuôi. Từ 100 con heo, sáu năm sau đàn
heo của Bình lên đến 1500 con. Lúc này có nhân
công, Bình tập trung vào việc vực dậy thương
hiệu cám Thanh Bình mà cha anh đã gầy dựng
trước đây. Sau hai năm vừa chăn nuôi, vừa mày
mò học hỏi sản xuất, năm 1992, Công ty thức
ăn gia súc Thanh Bình được xây dựng trên 2 ha
đất với dây chuyền sản xuất hiện đại không
thua gì nước ngoài. Ông chủ trẻ Phạm Đức Bình
còn làm một ucú ngoạn mục,^ mà thời bấy giờ
chưa một công ty bản địa nào dám làm; đó là

2.4 Page 14

▲back to top
bỏ tiền thuê hẳn một chuyên gia nước ngoài về
để phụ trách khâu sản xuất cám cho gà.
Bình tâm sự: uNhiều người không hiểu
bảo tôi chơi ngông nhưng thú thật với anh, gia
đình tôi lao động cực nhọc mới có ngày hôm
nay, tôi dại gì chơi ngông. Tôi mời họ bởi vì
kiến thức và lợi nhuận của người lao động mang
lại cho mình lớn hơn cái mình đã bỏ ra. Cũng
cần nói rõ với anh là ở công ty tôi thước đo duy
nhất là hiệu quả công việc, chứ không có chuyện
sống lâu lên lão làng hay nhất thế nhì thán gì ở
đây. Thời điểm ấy (năm 2000) tôi phải mời hai
vị tiến sĩ về giống và dinh dưỡng về làm cố
vấn. Kiến thức hàn lâm rất quan trọng trong
thời đại KHKT anhà!\\
Thị trường thức ăn gia súc (TĂGS) ở Việt
Nam khá hấp dẫn, vì vậy cuộc cạnh tranh với
các công ty có vốn đầu tư nước ngoài rất khốc
liệt. Để tồn tại và phát triển từ vài trăm triệu
đến vài ngàn triệu như hiện nay, ông chủ trẻ
Đức Bình đã lao tâm khổ tứ nhiều năm liền.
Chàng trai ưẻ được nhận giải Sao Đỏ hôm
nay, ít ai ngờ đã thức trắng nhiều đêm để tìm
cách tồn tại bên bờ vực phá sản. Ngay mẻ cám

2.5 Page 15

▲back to top
đầu tiên tung ra thị tníờng đã bị người tiếu dùng
trả lại. Lúc ấy, mới 26 tuổi, Bình đã đưa ra quyết
định táo bạo để cứu vãn công ty là xoá bỏ "chế
độ gia đình trị,\\ anh mời các chuyên gia hàng
đầu về TĂGS về công ty để đảm nhận những
chức vụ quan trọng. Từ đó, TĂGS Thanh Bình
nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường với nhiều
chủng loại cho heo, gà, cá, tôm... Doanh số tăng
vùn vụt. Bình không ngần ngại huy động vốn
để đầu tư dây chuyền sản xuất theo công nghệ
của Hà Lan. Bài học kinh nghiệm ấy, Bình
không bao giờ quên, câu cửa niiệng của anh
hiện nay với các công nhân là uhọc, hQc...". Anh
tài trợ cho các chuyên gia của mình đi học nước
ngoài với mức 2000USD/tháng và công ty của
anh là một trong những công ty đầu tiên ở Đồng
Nai nối mạng để cập nhật thông tin và tìm kiếm
tư liệu.
Ở Đồng Nai, các nhà doanh nghiệp đánh
giá Bình là doanh nhân táo bạo. Họ thường kháo
nhau chuyện Bình nhảy vào thị trường gà cách
đây khoảng mười năm trước với phương châm
uNuôi cho anh, bán cho tôi, đôi bên cùng có
lợin. Phương châm này hiện nay đã phổ biến
rộng rãi trong giới chăn nuôi.

2.6 Page 16

▲back to top
Có lần gặp nhau ở Đại hội tỉnh đoàn Đồng
Nai, Bình có kể cho tôi nghe chuyện này và dự
định thành lập làng chăn nuôi. Bang đi thời gian
khá lâu, bận rộn với đời sống, tất bật với cái ăn
cái mặc, chúng tôi chưa có dịp gặp nhau và nếu
không có giải thưởng Sao Đỏ e rằng cũng khó
gặp nhau lâu như hôm nay, dù chúng tôi ở cùng
trong thành phố Biên Hoà bé nhỏ này. Tôi nhắc
chuyện cũ, Bình phấn khởi cho biết anh đã thành
công trong việc thành lập làng chăn nuôi. Bình
có hẹn sẽ đưa tôi đi thăm làng chăn nuôi của
anh, nhưng chưa biết bao giờ mới đi được vì
hiện nay Bình bận trăm công ngàn việc. Ngoài
việc điều hành công ty, Bình còn là đại biểu
HĐND tỉnh, Chủ tịch Hội Công thương rồi Hội
Doanh nghiệp Trẻ... Tuy vậy, Bình vẫn phác
thảo cho tôi nghe những hoạch định đồ sộ của
anh trong tương lai, do phạm vi của bài viết này
tôi không nêu ra đây. Nghe anh nói tôi phát
chóng mặt nhưng tôi tin là anh sẽ thực hiện được
vì tôi biết anh thuộc mẫu người biết phát huy
hết công suất của trí tuệ.
Thật sai sót nếu không nhắc đến hoạt
động từ thiện, xã hội của Bình. Dù Bình không
muốn kể ra nhưng tôi biết hàng năm Bình bỏ ra

2.7 Page 17

▲back to top
hàng trãm triệu đồng để làm từ thiện, trao học
bổng, vì người nghèo... Bình khiêm tốn nói :
uTôi chỉ làm theo nguyện vọng của cha mẹ khi
các vị đặt tên cho tôi, tôi cũng nhớ khi còn làm
Thủ tướng bác Võ Văn Kiệt đến thăm công ty
và đã dặn tôi làm gì cũng phải đặt chữ Đức lên
hàng đầiC\\
Nhìn thấy cơ ngơi và sự thành đạt của
anh, tôi buột miệng: "Anh đúng là ngôi sao của
tỉnh Đồng Nai". Anh cười: “Các anh thường
phong cho vậy chứ tôi chỉ là đốm sáng nho nhỏ
trong bầu trời công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đầy những ngôi sao sang".

2.8 Page 18

▲back to top
ㄺ⅑⋼/w 000787
THƯ^ữĨẸN^
TINH
NAI
⸕ ྭ° -°° 083430 _
CHUYỆN CHÀNG
“KỸ Sư MÓC MỠ Bè)”
Trong góc nhà bề bộn những phụ tùng ô
tô cũ, mộỊ người thợ máy trung niên đang tận
tĩnh chi vẽ những dộng tác sửa chữa cơ bản cho
chàng trai trẻ, Gương mặt khá thư sinh, vóc dáng
thanh mảnh của anh, nhất là đôi bàn tay mềm
mại trông có vẻ không hợp với cái nghề nặng
nhọc này. Vậy mà anh vẫn học một cách say
mê. Sau khi thực hiện xong các thao tác vừa họct
anh buông cái mỏ lết to đùng, phụ công việc gia
đĩnh. Vợ thầy đang bệnht anh làm giúp để thầy
rảnh tay ráp xe cho khách. ít ai ngờ chàng trai

2.9 Page 19

▲back to top
học việc ấy là một sinh viên ưu tú vừa tốt nghiệp
trường Đại học Bách khoa,.,.
Tôi quan sát con người oai vệ đang trao
đổi với đối tác nước ngoài bằng tiếng Anh lưu
loát qua cái điện thoại di động trong lòng bàn
tay đẫm mồ hôi và nhớ lại lời kể của một công
nhân già. Tôi cố tưởng tượng hình ảnh của chàng
thư sinh học việc hơn mười lăm năm về trước,
qua con người mà công nhân của Công ty ô tô
Trường Hải gọi là: sếp Dương. Nhiều lần đi
ngang khu công nghiệp Biên Hòa, nhìn thấy
công ty ôtô bề thế nằm ngay mặt tiền Quốc lộ,
cứ ngỡ là công ty quốc doanh hoặc liên doanh,
không ngờ đó lại là một công ty của tư nhân.
Cái cơ ngơi trị giá hàng trăm tỷ đồng lại thuộc
về ông chủ trẻ đang trong độ tuổi được Trung
ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
trao giải thưởng Sao Đỏ. Một giải thưởng khá
uy tín trên thương trường, trao hàng năm cho
các doanh nhân giỏi ở tuổi dưới bốn mươi, có
nhiều cống hiến cho xã hội. Tôi ít có dịp đến
các công ty nên khi Hội Văn nghệ m'ở trại sáng
tác về đề tài Công nghiệp hóa, tôi khá lúng
túng. Tôi sẽ không quen Trần Bá Dương nếu
không có anh Nguyễn Tiến Dũng, Phó Chủ tịch

2.10 Page 20

▲back to top
Hội liên hiệp Thanh niên tỉnh Đồng Nai giới
thiệu: Ở Đồng Nai có một người trẻ tuổi năng
động đỏ là Trần Bá Dương, Chủ tịch Hội đồng
thành viên (HĐTV) Công ty ô tô Trường Hảif
người sông được lòng công nhân, nhiệt tình với
công tác xã hội... Dũng còn cho biết: Hiện Công
ty ô tô Trường Hải đang có chương trình hỗ trợ
đào tạo nhân lực cho bây giờ và tương lai. Theo
kế hoạch, công ty đầu tư cho chương trình này
khoảng haì tỷ đồng. SỐ tiền trên dùng hỗ trợ
các trang thiết bịf phương tiện cho công tác giảng
dạy, nhận sinh viên thực tập tốt nghiệp của khoa
Kỹ thuật Giao thông trường Đại học Bách khoa.
Phối hợp với Tỉnh đoàn Đồng Nai đào tạo nghề,
ưu tiên cho học sinh nghèo... Quả là thông tin
hấp dẫn, thế là tôi quyết định lên đường cùng
với Dung. Tuy nhiên, tôi vẫn khá dè dặt và hoài
nghi. Theo thói quen nghề nghiệp, tôi lân la trò
chuyện với những người công nhân. Qua nhận
xét của họ, tôi bắt đầu có cái nhìn khác về ông
chủ Trần Bá Dương. Một công nhân kể cho tôi
nghe một câu chuyện mà tôi cho là ỉạ ở công ty
ô tô Trường Hải thế này: Trước đây tôi làm việc
tại đây, sau phạm lỗi bị công tỵ cho thôi việc.
Tôi đi làm nhiều chỗ mới thấy không nơi đâu tốt

3 Pages 21-30

▲back to top

3.1 Page 21

▲back to top
bằng Trường Hải. Tôi quyết định đến gặp sếp
xin là nỉ lại. sếp đồng ý ngay, mà tôi khÔHỊị phải
là trường hợp duy nhất, nhiều người ở đây được
đối xử như vậy. Hỏi Dương chuyện này, anh tâm
sự: Con HỊỊười ai cũng có đôi lần phạm sa ỉ lầm,
điều quan trọng nhấí là biết hối cải, ai trở lại
với thái độ íhành íhật, câng tỵ luôn dang rộng
vòng ỉay đón họ. Tôi cho rằng, trong công cuộc
đổi mới để phát Ỉrỉển hiện nay, diều quan trọng
không phải là chuyện vốn lìếngt bởi hệ thống
ngân hàng của nước ta hỗ ĩrợ rất tốt cho các
doanh nghiệp, quan trọng nhất là nguồn nhân
lực. Muốn thu hút tài năng thì phải học tập cách
chiêu hiền đãi sĩ của người xưa anh ạ!
Lang thang ở khu nhà xưởng rộng cả chục
ngàn mél vuông vừa mới được xây dựng để thực
hiện quy trình lắp ráp xe ô tô mới, ông trưởng
xưởng (tôi đoán thế vì thấy ông chỉ huy đám
thợ) nói với tôi: Hiện nay công ty đang lắp ráp
dạng CKD (nghĩa là toàn bộ linh kiện nhập
khẩu)f nhưng theo kế hoạch đến năm 2003 sẽ
lấp ráp dạng IKD có 30% linh kiện do Việt Nam
sản xuất, Tôi hoài nghi: Liệu khả thi không?
Ông gật đầu, nói rổn rang bằng giọng Quảng
Nam khá tự tin: Không những được mà còn phải

3.2 Page 22

▲back to top
nghĩ đến chuyện ngày nào đó có ô tô made in
Vie ỉ Nam, vỉ đó là xu hướng phát triển tất yếu
của quá trình công nịỉhỉệp hoá. Tôi khẽ nhếch
mép. Là người cùng quê, tôi lạ gì tính nói trạng
bốc trời của dân xứ Quảng. Như đoán được nụ
cười bí hiểm của tôi, ông nói: Tôi không nói
trạng dâu, tôi tin thằng Dương, -Thằng Dương
ư? - Tôi tròn mắt ngạc nhiên. Ông bật cười ha
hả: Có gì mà ngạc nhiên, tôi là thầy giáo cũ
của nó, hồi trước tôi dạy ở Đại học Bách khoa.
Nó cứ tranh thủ chạy đi dạy kèm, học lơ mơ lắm,
nhưng thông minh, lúc nào thi đều làm bài tốt.
Sau khi ra trường, thời gian tôi nghe nó làm thợ
sửa ô tô rồi là một trong những người đầu tiên
nghĩ ra quy trình chuyển đổi tay lái nghịch cho
xe Hinof rồi thành ông chủ tôi không ngạc nhiên
lắm. Tôi giật mình, suýt nữa là tôi châm chọc
một người đáng kính. Người nói chuyện với tôi
là thầy giáo Đặng Văn Đức, có thâm niên gần
hai mươi năm Giáo sư của Đại học Bách khoa.
Thầy Đức tâm sự: Tôi nghỉ dạy rồi mà đôi khi
Dương chạy đến tôi, hỏi những điều chưa biết
rành như một học trò nhỏ, một điều thưa thầy,
hai điều thưa thầy. Bây giờ ráp xe mới dể theo
kịp tốc độ công nghiệp, Dương mời tôi về làm

3.3 Page 23

▲back to top
cho câng ty. Tôi nhận lờìt may ra những ngày
cuối đời, mìnlĩ cống hiến được chút gì cho đất
nước. Tại sao chủng ta không có quyền nghĩ với
chính sách đổi mớỉ đúỉỉỊỊ đắn của Đảng, một ngày
không xa người dân Việt Nam sẽ đi làm bằng ô
rổ? Sau khi trao đổi với thầy Đức, tôi mới giải
mã được chuyện vì sao trong lần đi uống cafe
với tôi, Trần Bá Dương say sưa nói về các nhà
triết học phương Đông mà không nói chuyện
tiền bạc, kinh doanh hay sản xuất ô tô vốn là sở
tntòng của anh. Có lẽ bí quyết thành công của
Dương ở chỗ này. Hôm giao lưu với sinh viên
Đại học Bách khoa TP HCM, ra về, anh cứ mãi
băn khoăn cái chuyện sinh viên ít nói đến lý
tưởng cống hiến mà cứ hỏi mức lương hiện nay
của công ty là bao nhiêu?
Công ty Trường Hải là nơi chăm sóc chu
đáo đời sống công nhân. Mức lương bình quân
khoảng một triệu sáu một tháng, đó là chưa kể
các khoản ngoài lương, nhà ở tập thể, nhà ăn
cho công nhân với đầy đủ tiện nghi cần thiết.
Công ty tổ chức xe đưa rước, thực hiện chính
sách nội bộ chăm chút đời sống tinh thần và vật
chât của công nhân...Trong công ty, Dương còn
vận động anh em công nhân tham gia các tổ

3.4 Page 24

▲back to top
chức đoàn thể như Đoàn thanh niên, Công đoàn,
Hội liên hiệp Thanh niên. Để công nhân có cơ
hội phấn đấu đứng vào hàng ngữ Đảng Cộng
sản, Dương đã tích cực xây dựng chi bộ Đảng,
hầu hết các đảng viên trong công ty đều giữ
trọng trách trên nhiều lĩnh vực. Những chuyện
ấy giúp công nhân gắn bó với công ty. Hơn năm
trăm công nhân nhưng bốn năm qua họ chưa bị
trễ một ngày lương và chưa hề có bất kỳ sự
khiếu kiện nào cả, cũng đã là một kỷ lục. Một
thành viên của Ban giám đốc cho tôi biết :
Doanh thu năm nay của công ỉy dạt gần một
ngùn tỷ đồng. Nhưng tôi ít quan tâm đến con
số, tôi có thói quen chỉ quan tâm đến con người.
Tôi đánh giá công ty qua thái độ làm việc và
đời sống của công nhân. Những bộ quần áo lem
luốc dầu mỡ, những ánh mắt sáng ngời khi hoàji
thành sản phẩm của họ làm tôi xúc động hơn
những con số vô cảm nằm trong bản báo cáo
thành tích. Dương băn khoăn về chuyện sinh
viên quan tâm đến thu nhập cũng phải vì thời
của anh khác xa thời của họ. Lúc mới ra trường,
về làm ở nhà máy đại tu ô tô, lương ba cọc ba
đồng nhưng anh không quan tâm lắm, niềm vui
lớn nhất của anh là được những người thợ lành

3.5 Page 25

▲back to top
nghề giao cho công việc sửa chữa. Lúc nhận
việc, anh mới thấy những kiến thức được trường
đại học ưang bị khá xa với thực tế công việc.
Thấy anh lóng ngóng với chiếc chìa khóa to
đùng, một ông thợ nạt : Ở đây cần cóc gì cái
bằng kỹ sư của chút đi móc mỡ bò đi! Đó là bài
học đầu tiên khi anh va chạm thực tế. Anh làm
công việc nhàm chán này hàng tháng trời, từ
đó anh có biệt danh là kỹ sư móc mợ bò! Tuy
vậy, anh vẫn tin vào lời các thầy giáo nói với
anh: Kiến thức là chìa khóa mở cánh cửa khoa
học. Anh trăn trở nhiều đêm và nhận ra rằng
anh chỉ thiếu kinh nghiệm nhưng anh có kiến
thức, cần phát huy thế mạnh của mình. Ngoài
giờ làm, anh tìm đến những người thợ lành nghề
để học những kinh nghiệm. Bước tiếp theo là
anh nghiên cứu nhưng chi tiết sửa chữa theo
phương pháp khoa học. Những phát minh thiết
thực của anh như˖ máy chạy rà động cơ và các
loại đồ gá đề gia công sơ mi, pit tông.., giúp cho
người thợ đỡ nhọc nhằn hơn, nên anh đã thuyết
phục được họ tin vào tấm bằng kỹ sư của mình.
Năm 1985, sau hai năm ra trường, anh thợ sửa
xe có bằng đại học được giao hẳn cho một tổ
sửa chữa lưu động, tự chạy việc làm. Lúc ấy,

3.6 Page 26

▲back to top
anh em gọi đùa tổ sửa chữa lưu động ỉà gánh
hát rong của ông bầu Trần Bá Dương. Bằng nỗ
lực và kiến thức, một thời gian ngắn lưu diễn
khắp nơi trong và ngoài tỉnh bằng cờ lê, mỏ lết.
gánh hát rong đã thu hút một lượng khán giả
khá đông, thu nhập tăng, đời sống anh em nâng
cao và tất nhiên ông bầu Trần Bá Dương cũng
được anh em nhìn bằng ánh mắt kính nể. Lúc
ấy, mẹ anh thấy con trai cưng của mình quá
khổ, bà lên thăm, giục con trai bỏ việc về nhà
với mẹ, nhưng Dương cúi đầu xin mẹ cho anh
theo đuổi cái nghiệp đã dính vào đời anh. Không
thuyết phục được, mẹ anh dúi vào tay con trai
lúc vài trăm bạc, lúc chỉ vàng để con bồi dưỡng.
Dù làm có tiền, nhưng để mẹ vui lòng anh cũng
nhận rồi cố giấu nước mắt tiễn mẹ ra về.
Khi phong trào xe tay lái nghịch ở nước
ngoài ồ ạt nhập về, biết trước loại xe này không
phù hợp với đường Việt Nam và thế nào cũng
phải chuyển đổi, anh năn nỉ cậu em rể gom tiền
mua hẳn một chiếc xe về nghiên cứu. Cuối cùng,
anh đã thành công nhờ chính kiến thức đã học,
đề tài nghiên cứu của anh được Bộ Giao thông
Vận tải cho phép thực hiện. Trần Bá Dương
nổi tiếng là người tìm ra phương pháp hiệu quả

3.7 Page 27

▲back to top
nhất chuyển đổi tay lái nghịch. Tổ của Dương
làm không hết việc...
Ai là người có ảnh hưởng lớn nhất trong
sự nghiệp của anh?- Ngồi trên xe về thăm lại
ưường cũ tôi hỏi anh. Tôi đoán, chắc hẳn một
người thầy nào đó ở trường đại học, nhưng anh
hướng đôi mắt về phía cánh đồng và trả lời :
Mẹ tôi ! - Mẹ anh ư? Chắc bà là một kỹ sư?-
Không một người phụ nữ bĩnh thường, không
biết gì về khoa học kỹ thuật, nhưng trái tim và
nghị lực của bà rất lớn, Nội lực của bà ảnh hưởng
đến toàn bộ cuộc đời của anh chị em chúng tôi.
Rồi anh kể: Trước đây, gia đình tôi ở Đà Lạt.
Cha mẹ từ Huế vào lập nghiệp, từ một người
làm rau, bán rau trở thành một công ty cung
cấp rau. Sau ngày giải phóng, ba tôi bị bệnh
qua đờit mẹ dắt díu anh em chúng tôi về Trảng
Bom làm rẫy. Bà không chĩ nuôi con ăn học mà
còn giúp đỡ nhiều ngườL Cách giúp của bà rất
lạ! Ai khổt bà không cho tiền mà cho heo con đê
họ nuôi, bằng việc nàyt bà giáo dục chúng tôi
tính tự lập và ý chí tự cứu minh. Học xong cấp
III ở trường Thống Nhất A, tôi vào đại học...
Anh bỏ dở câu chuyện và ngước nhìn ưần xe
như để giấu sự xúc động! Vậy mà từ lâu tôi vẫn

3.8 Page 28

▲back to top
nghĩ những người theo đuổi chuyện kinh doanh
thường lạnh lùng và cứng rắn..! Sau vài lần gặp
gỡ, anh đã chiếm cảm tình của tôi bằng những
chuyện ngoài thành tích kinh doanh! Tôi nhớ
có đọc đâu đó câu như thế này: Những người
dính líu đến chuyện văn chương thường hay bị
linh cảm đánh lừa. Không biết linh cảm có đánh
lừa tôi hay không, nhưng nhược điểm của tôi là
hễ người nào dành cho mẹ những lời lẽ và thái
độ kính trọng là tôi tin ngay đó là người tốt, bất
kể anh ta là ai và đang làm việc gì.
Trong hồ sơ đề nghị trao tặng giảithưởủg
Sao Đỏ mà Tỉnh đoàn cung cấp có vài dòng sơ
sài về quá trình học tập, lập nghiệp và trưởng
thành đại khái như sau: Thời gian học đại học,
gia đình khó khăn, vừa học vừa làm thêm. Ra
trường làm công nhân sửa xet làm tổ trưởng,
trưởng phòng, quản đốc rồi làm chủ tịch HĐTV
kiêm giám đốc của ba công ty. Gặp nhau mới
biết, để có vài dòng chữ ấy, Trần Bá Dương
phải phấn đấu gần hai mươi năm trời! Thời gian
làm công nhân, anh luôn mơ ước có ngày anh
sẽ có một công ty cho riêng mình. Bằng nghị
lực của người mẹ truyền lại, anh nung nấu ý chí
ấy cho đến ngày anh thực hiện được ước mơ

3.9 Page 29

▲back to top
của mình. Khi thời cơ đến, anh dồn tất cả tài
lực của gia đình, bà con nội ngoại để lạp công
ly. Có đôi cấnh trên vai, anh tung hết những
chiến lược phất triển mà anh nghiền ngẫm suốt
gần hai mươi năm qua để tìm đường bay cho
mình. Sau bốn năm kinh doanh, sửa chữa đại tu
xe ô tô, công ty Trường Hải đã có cú ^vươn vai
Phù Đổng", không phải hổ thẹn với các công
ty khổng lồ nằm bên cạnh mình. Hiện nay, với
cương vị của một ông chủ nhiíng Dương vẫn
làm việc mỗi ngày từ mười tám đến hai mươi
giờ đồng hồ. Tốc độ làm việc của anh khiến
cho công nhân phải nể phục. Ngoài công việc
lãnh đạo nãm trăm con người, Dương còn xem
xét các vấn đề kỹ thuật, nghiên cứu thị trường,
ngoại giao, đôi khi còn kiêm luôn công tác phiên
dịch. Anh đi lại như con thoi giữa các cơ sở trong
nước và nước ngoài. Thời gian Dương ngủ là
thời gian mà anh ngồi trên máy bay. Trong một
lần trò chuyện cùng anh, tôi dại dộtbuột miệng
hỏi: Đi nhiều như thế nếu lỡ máy bay rớt thì
công ty sẽ ra sao? Anh cười bảo: Dù tôi dồn tất
cả tài sản của gia đình trong công tỵ này, nhưỉĩg
tài sản mà con người tạo ra suy cho cùng thì
một ngày nào dó là của xã hộL Vì vậy nếu chẳng
may tôi có mệnh hệ nào thì công ty vẫn cứ tiếp

3.10 Page 30

▲back to top
tục hoạt động. Tôi biết ước vọnịỊ của tôi khÔHỊỊ
phủi chỉ cỏ đời toi ỉà đã thực hiện xong được.
Năm nay, Trường Hải đã tung ra ô tô mới
do những bàn tay của các công nhân Việt Nam
lành nghề lắp ráp. Xuất hiện vào thời điểm mà
các loại ô tô của nước ngoài tràn ngập thị trường
Việt Nam nhưng xe của công ty chiếm thị phần
khấ lớn trong nước thì quả là đáng nể...!
Ông giám đốc điều hành công ty hiện nay,
trước đây từng là thủ trưởng của anh bảo với
tôi: Lúc tuyển dụng và giao lưu với sinh viên,
thấy các em có dấu hiệu của bệnh sĩr kỹ sư ra
trường không muốn làm những việc của công
nhân, tôi muốn kể sự nỗ lực của chú Dương ngày
xưa để có ngày hôm nay cho các em nghe, nhiừĩg
sợ bị hiểu lầm. Dù chú Dương rất ngại nói về
mình nhưng anh nên viết về chú ấy, may ra các
em đọc được chúng sẽ vỡ vạc nhiều điều. Các
em còn nhỏ nên không hiểu lời khuyên chí lý
của cha ông: Không làm nàng dâu sao có ngày
được làm mẹ chồng !
Nhân tiện thực hiện món nợ với trại sáng
tác, tôi quyết định viết về những chuyện tôi cóp
nhặt dược quanh cuộc đời của anh - một người
trẻ tuổi, tự tin đầy khát vọng mà tôi cho đấy là

4 Pages 31-40

▲back to top

4.1 Page 31

▲back to top
mẫu người của thời Công nghiệp hóat hiện đại
hóa.
* Bút ký nàỵ tâi viết từ năm 2002 khi anh vừa
dược giâi thưởng Sao Đỏ danh dự. 4 năm qua,
Công ty Trường Hải đã có những bước phát triển
vượt bực. Hiện naỵ, Trần Bá Dương đầu tưhàng
ngàn tỵ để thành lập Công ty ô tô Trường Hải
tại KCN mở Chu Lai, Quảng Nam. Với quyết
tãm của anh íhì một ngày không xa tại đây sẽ
cho ra đời những chiếc ô tô "made in Viet Nam

4.2 Page 32

▲back to top
“HOA SÂM DẤT”
TRÊN NÔNG TRƯỜNG SÔNG HẬU.
Đêm rằm, trăng đồng bằng dịu dàng như
cô thôn nữ xinh đẹp, bao trùm nữ tính đằm thắm
xuống cánh đồng quê. Tôi bước chậm trên con
đường chính nông trường Sông Hậu, lắng nghe
tiếng rì rào của hàng bạch đàn ngợp bóng trăng,
con đường trải nhựa chạy song song với dòng
kênh xanh, bên kia dòng kênh thẳng tắp là vườn
xoài cát Hoà Lộc trĩu quả, ngạt ngào hương đưa.
Gió từ dòng kênh mơn man da thịt, một mùi
thơm nhè nhẹ lan toả. Anh bạn người đồng bằng
bảo tôi đó là mùi hương của hoa sâm đất, loại
cỏ dại mọc kín những con đường của miền quê
Sông Hậu, quanh năm nở hoa tím, nép mình
khiêm tốn dưới chân người. Các cô gái ở đây
dùng rễ sâm đất nấu uống cho mát gan, đẹp da.

4.3 Page 33

▲back to top
Sau khi ngắm thoả thích, tôi nhắm mắt bình thản
bưức đi trong sự yen tĩnh. Mỗi lần về đồng que
tôi thường có thú vui như vạy. Thật sung sướng
khi đtfỢc nhắm mắt để các giúc quan còn lại
lạn hưởng hương vị ruộng đồng, cái hifơng vị
nuôi lờn tâm hồn của người Việt suốt bốn ngàn
năm qua. Đệm vào nhịp chèo khua là giọng hất
mượt mà cat lên: Em là con gái đất miền Tây,
lớn lên írên quê ỉĩìình xứ Hậỉỉ Giang, nang ỉnưa
eỉỉỉ klìâng quản ỉìgọi- Ngày XƯCỈ cha em đì mở
đât, Hỉá ở ỉĩhà má íần tảo mủ nuôi con, bây giờ
em á(i lớn khôn, xáy Ỉươỉỉg lai làng quê êm ấm,
Đây lù bài hút của vợ chồng nhạc sĩ Lư Nhất
Vũ - Lê Giang viết về chị Ba Sương, vị nữ íinh
hùng thời bình, giám đốc nông trường Sông Hậu.
Bài hát này tôi da nghe vài lần qua đài, nhifng
không mấy ấn tượng, sao bây giờ mê hồn đến
vậy, tiếng hát như vẳng lại từ Thiên Thai. Hay
bài hát này nhạc sĩ viết riêng để các thôn nữ
miền Tây hát trong đêm trăng giữa mênh mông
sông nước? Tôi mở choàng mắt, bóng con
thuyền lướt di, mất hút giữa bàng bạc ánh trăng,
chỉ còn tiếng hát vẳng lại.
Ánh trăng rọi vào gian phòng thờ trong
nông trường bộ, thấm đẫm đôi vai của chị Ba

4.4 Page 34

▲back to top
Sương. Chị đang thắp hương trên bàn thờ của
người cha quá cố, người anh hùng mở đất năm
xưa, con người mà chị ngưỡng vọng suốt đời
mình. Dù ông ra đi đã hai năm, nhưng bữa cơm
nào người con gái hiếu thảo của ông cũng bới
chén cơm đặt lên bàn thờ và ăn chén cơm ấy,
lấy sức lao vào thực hiện ước vọng ông để lại.
Cùng ăn với chị mấy bữa cơm, nhìn chị ăn ngon
lành chén cơm cúng, tôi mới biếl.vi sao chị
không ngần ngại trả lời aCha tôiỉf\\ khi Ban tổ
chức bình xét trao cúp Phụ nữ ấn tượng châu A-
Thái Bĩnh Dương 2002 đưa ra câu hỏi: uAi là
người có ảnh hưởng lớn nhất trong cuộc đời của
hà ? Thấy sự kính trọng của chị dành cho người
cha anh hùng, tôi chợt nhớ câu nói của một nhà
vãn: Người đàn bà íhường yêu người đàn ông
ỉỉỉan^ hình bóng của cha mình. Không biết có
phải vì vậy không mà chị vẫn chưa tìm thấy
người đàn ông nào có thể làm rung động trái
tim của chị? Hơn nửa cuộc đời của chị đã trôi
qua trên cánh đồng ngập một mét rưỡi trong
nước ngày xưa, cùng cha mình xây nên làng
quê trù phụ hôm nay. Căn phòng nhỏ trong văn
phòng nông trường bộ chỉ đủ kê một chiếc
giường và bàn làm việc. Xưởng mộc của nông

4.5 Page 35

▲back to top
trường mỗi năm xuất khẩu hàng ngàn sản phẩm
bàn ghế lừ gỗ bạch dàn, nhưng chị vẫn ngồi
làm việc với chiếc bàn cũ kỹ của cha chị để lại.
Chị dồn hết năng lực của đời người cho cánh
đồng bảy ngàn hecta để nuôi sống hơn mười
lăm ngàn con người. Gần ba ngàn gia đình thu
nhập ưên một trăm triệu mỗi năm từ những mô
hình bật ra trong đầu chị sau những đêm trằn
trọc trên chiếc giường gỗ, không nệm ấm, chăn
êm. Chị đã thực sự tìm thấy hạnh phúc của đời
mình qua hạnh phúc của người khác. Sáng nay,
trong lúc lang thang vào làng công nhân, tôi
bắt gặp một đám cưới, lân la trò chuyện với cô
dâu. Khi nghe tôi nói chuyện chồng con của chị
Ba Sương, cô ấy bảo: "Anh đừng lo, cô Ba có
nhiều con lắm, chúng em coi cô như người mẹ
thứ hai.” Để giải thích cho lời khẳng định ấy,
cô tâm sự: "Em sinh ra và lớn lên trên nông
trường Sông Hậu, mười mấy năm nay được nông
trường nuôi ăn học mà gia đình em không phải
đóng đồng bạc nào. Khi em vào đại học, cô Ba
còn cho em mỗi tháng hai trăm ngàn đồng và
mười sáu kg gạo. Mà đâu phải mình em, ở nông
trường có trên một trăm bạn đang theo học đại
học, trung cấp đều được cô Ba thương như con

4.6 Page 36

▲back to top
ruột vậy. Tốt nghiệp tú tài, em đậu vào hai
trường đại học nhưng với lòng biết ơn và ngưỡng
mộ cô Ba, em quyết định theo học ngành nông
học của Đại học cần Thơ để được trở về phục
vụ trên cánh đồng đã nuôi em khôn ỉớn'\\
Chuyện của cô kỹ sư nông học trẻ, tôi đã được
nghe thầy giáo Thanh Phong kể khi tôi vào thăm
làng giáo viên của nông trường. Mỗi giáo viên
có khu vườn trên một ngàn mét vuông, có ao
nuôi cá, có vườn cây ăn trái trĩu quả, lương và
trợ cấp hàng tháng đủ để cho các thầy cô giáo
an tâm lên lớp. Ở nông trường không có khái
niệm dạy thêm, hơn ba ngàn học sinh trong
những ngôi trường to lớn khang trang do nông
trường xây dựng, không phải đóng bất kỳ khoản
tiền nào, không xã hội hoá, không học phí, các
em chỉ chuyên tâm vào việc học, ra trường có
sẩn chỗ làm việc ngay trong nông trường. Thầy
giáo Phong còn cho biết: uDưới sự chỉ đạo của
chị Ba, hiện nay toàn nông trường đào bốn ngàn
cái mương để nuôi cá. Trên những con mương
ấy có ngừời mùa rồi thu hoạch cá tôm được trên
bốn trăm triệu đồng. Chạy dọc theo các con
mương là hai ngàn cái bờ trồng bạch đàn, xoài
và cây xà cừ. Cả nông trường có một trăm năm

4.7 Page 37

▲back to top
chục ngàn cây xoài, một trăm ngàn cây xà cừ,
năm triệu cây bạch đàn. Chúng tôi tính phỏng
chỉ trong vòng vài năm tới chỉ với từng ấy cây
trồng, nông trường đã thu vài ngàn tỷ". Suốt
một ngày dạo chơi dưới những hàng bạch đàn
rỢp mát, trên các con đường thẳng tắp chia nông
trường thành những ô bàn cờ, tôi nhận ra cái
mô hình RRRVAC (Ruộng, rẫy, rừng, vườn, ao,
chuồng) mà chị Ba Sương đưa ra, đã được những
người công nhân ruộng đồng thực hiện thành
công, ở miền Đông, những ngày đi thực tế, tôi
đau lòng khi thấy người nông dân loay hoay
chặt rồi trồng đủ các loại cây. Tôi đem chuyện
này trao đổi với một người bạn nhà báo, anh
bảo: “NgMỜi nào chỉ được cho nông dân trồng
cây gìt nuôi con gỉ, người ấy là nhân tài thậm
chí là kỳ tài của đất nước!Ở đây bài toán đầy
khó khăn của người nông dân đã được một người
phụ nữ chân đất tìm ra đáp số. Sáng nay gặp
chị, tôi hoàn toàn không ngờ người phụ nữ đi
chân trần tất bật chạy tới, chạy lui trong văn
phòng nông trường bộ ấy là người phụ nữ được
Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng, được
bình chọn một ưong năm phụ nữ ấn tượng nhất
châu Á- Thái Bình Dương. Cái vẻ nông dân đậm

4.8 Page 38

▲back to top
nét trong vóc dáng tần tảo, khó làm cho người
mới gặp hình dung ra người phụ nữ đã tốt nghiệp
Học viện Kinh tế sau đại học ở Liên xô cũ, đang
cai quản hàng chục ngàn con người, trong cái
utổng công ty" hơn chục ngành nghề. Suốt một
buổi chiều, chị say mê nói với tôi về những dự
án làm giàu cho nông dân, nào xuất khẩu gạo
thông qua Hội nông dân Việt Nam, nào xây
dựng khu nông nghiệp công nghệ cao, nào khu
du lịch sinh thái, nào trồng bạch đàn bằng
phương pháp cấy mô, râm hom, nuôi ba ba, cá
tra....Thành thật xin lỗi chị, những dự án đầy
tính khả thi của chị lướt qua đầu tôi như một mớ
bòng bong. Trong lúc chị nói, tôi lén nhìn vào
đôi bàn chân mỏng manh như của thiếu nữ
Trung Quốc ngày xưa và tự hỏi: UCÓ phải đôi
bàn chân này đã băng đồng lội ruộng để hướng
dẫn nông dân trồng lúa, trồng rau? Rồi chính
đôi bàn ấy đã bôn ba khắp bốn mươi quốc gia
trên thế giới để tìm thị ưường cho sản phẩm
của người nông dân không? Còn đôi bàn tay bé
nhỏ nổi đầy gân xanh ấy đã cắm cây cỏ lông
chông thể nghiệm trên đồng ruộng sâu, để đưa
bầy bò sữa hàng ưãm con về đồng bằng. Bàn
tay ấy đã được các lãnh đạo Đảng, Nhà nước

4.9 Page 39

▲back to top
và nguyên thủ các nước thân mật bắt chặt để
ngợi khen.” Tôi còn tự hỏi: “Làm thế nào mà
đôi bàn tay nhỏ bé ấy đã chống chọi với những
khó khăn chồng chất để giữ gìn hạt ngọc trong
chuỗi ngọc Xã hội chủ nghia?”. Tôi nghe nói
hồi năm 1993, nông trường muốn nổ tung lên
vì những người đòi giải thể nông trường để trả
đất cho nông dân. Nhiều người từ các nơi đổ về
chứng minh rằng cha ông họ ngày xưa là chủ
của những mảnh ruộng ngập phèn trên lãnh thổ
nông trường. Trong cơn sốt ấy, dân của nông
trường lo lắng mất ngủ, mất ăn. Mềm dẻo mà
cương quyết, cha con chị đã giúp họ hiểu ra và
nhận tiền đền bù để nông trường tồn tại. Chị đã
giải mã những câu hỏi ưong đầu tôi bằng đôi
mất rực sáng đầy nghị lực. Lão nông Ba Châu
nói với tôi : "Ngiíời dân ở đây gọi cô là cô Ba
bốn không, không chồng, không con, không nhà,
không tài sản, tuổi con trâu nên suốt đời tất bật
lo cho mọi người như vậy đấy anh à. Nghe bảo
ông Tổng thống nước Ghana bên châu Phi nói:
Nước Ghana mà có ba người như bà Ba Sương
thì bà ấy không có cơ hội nhập khẩu gạo vào
nước mình".

4.10 Page 40

▲back to top
Miên man với những chuyện biết về chị
trong ngày ở nông trường làm cho tôi quên mình
đã đi khá xa khỏi khu vực nông trường bộ.
Những bông hoa sâm đất đẫm sương đêm, vươn
về phía ánh trăng, níu chân lữ khách. Không
hiểu sao tôi liên tưởng chi Ba như những bông
hoa tím của cây sâm đất mọc mênh mang trên
vùng châu thổ sông Hậu này.
Vĩ thanh
Thưa chị Ba, khi gặp chị, chị không muốn
viết về mình, chị bảo hãy viết về nông trường,
vì vậy mằ tôi không dám hỏi gì về cuộc đời củã
chị. Nhưng tôi đến nông trường không phải với
tư cách của một nhà báo, tôi rong ruổi đi tìm
những dấu ấn về con người miền sông nước, vì
vậy những tư liệu trong bài viết này tôi thu thập
từ bà con nông dân trong nông trường Sông Hậu,
nó chỉ một phác thảo sơ sài về vị nữ anh hùng
của họ, kính mong chị lượng thứ.
Nông trường Sông Hậu
đêm rằm tháng 11 năm Nhâm Ngọ